Zašto je borba EX-YU feministkinja obrisana iz kolektivnog sjećanja

Foto: Ilustracija

Zanimljivo je da već tada teme sa Zapada nisu bile relevantne u Jugoslaviji. Pravo na abortus su Jugoslovenke već imale, što je bilo revolucionarno za to vrijeme.

Zapadne feministkinje su smatrale da muškarcima nije mjesto na feminističkim konferencijama, a jugoslovenske feministkinje su se opirale tome. Mnogo muškaraca i jeste prisustvovalo prvoj feministickoj konferenciji u Jugoslaviji.

A među domaćim feministkinjama, jedan od najvećih sporova bio je da li feminizam treba biti isključivo elitistički pokret.

FEMISNISTIČKE BORBE FEMINISTIČKIH GRUPA

U periodu pred Drugi svjetski rat žene su se angažovale kroz proteste za radna prava, za mir, kroz humanitarni rad itd. Brojne ženske organizacije se udružuju 1942. godine i tako nastaje AFŽ.

Osamdesetih godina prošlog vijeka žene se sve više umrežavaju. Organizuju se tribine otvorene za sve gdje se raspravlja o raznim temama (religija, patrijarhat, seksualne orijentacije itd).

Iz feminističke grupe Lilit nastala je i prva lezbejska grupa (LL) u Ljubljani 1987. godine.

PRAVO GLASA

Žene su 1925. godine izašle u isto vrijeme širom Jugoslavije i tražile pravo glasa. Zatim su 1938. godine ponovo izašle zajedno, a za pravo glasa su se izborile 1945. godine.

ANTIFAŠISTIČKI FRONT ŽENA

Prva konferencija AFŽ-a održana je u Bosanskom Petrovcu na kojoj je prisustvovao i Josip Broz Tito. Kao pomoć vojnim jedinicama žene su tokom rata skupljale hranu i odjeću za vojsku, bile su borkinje, bavile se i dopisništvom, oorganizovanjem života u pozadini itd. Bavile su se i direktno ženama, tj. procesom političkog uzdizanja. 

AFŽ se u posleratnom peropdu bavio obnovom zemlje, ali i zalaganjem da se zakonodavstvo zasnuje na principima ravnopravnosti, bez rodne diskriminacije.

PROLETERI SVIH ZEMALJA KO VAM PERE ČARAPE?

Ovako je glasio slogan feminističke konferencije Drugca, održane u Beogradu 1978. godine. Diskutovalo se patrijarhalnim obrascima u Jugoslaviji i jedan je od važnijih kritičkih osvrta na rješavanje ženskih pitanja na ovim prostorima.

Osnivanje SOS telefona za žene i djecu žrtve nasilja jedna je od važnijih dostignuća jugoslovenskog feminističkog pokreta.

FEMINISTKINJE U JUGOSLAVIJI NOSILE ANTIRATNI OTPOR

Napori da se pomogne ljudima koji su odbijali da odu u rat, te pisanje raznih saopštenja domaćoj i međunarodnoj javnosti. Bile su glasne u borbi protiv nacionalizma i etničke mržnje u želji da se gradi i jača solidarnost. Takođe, organizovale su antiratne proteste.