Isplivala mračna tajna britanske kraljevske porodice?

Foto: Printscreen

U periodu od 270 godina, vladari od Elizabete I do kralja VIlijama IV, bili su, na neki način povezani sa ropstvom. Kralj Čarls III i princ Vilijam nedavno su javno istakli kako im je žao zbog „užasnog zločina ropstva“, ali ni jedan ni drugi nisu izričito priznali upliv monarhije u sporni slučaj. Najnoviji izvještaj dokazuje i povezanost luksuznog doma princa Vilijama sa ropstvom, što predstavlja novu mrlju i biografijama članova kraljevske porodice, i to pred krunisanje kralja Čarlsa.

Kako je sve počelo

Prema dokumentima do kojih je došao Gardijan, nakon što je trgovac Kolston prenio akcije, kralj Vilijam III postao je guverner kompanije i od toga zaradio ogromno bogatstvo.

Iznad Kolstonovog rukom ispisanog imena u dokumentu piše – „Prebacujem dio od hiljadu funti svojih akcija u Kraljevskoj afričkoj kompaniji Engleske, na njegovo visočanstvo kralja Vilijama Henrija“.

Ispod toga, kralj je potvrdio – „prihvatam transfer gospodina Kolstona od hiljadu funti gore navedenih“.

U dokumentu je navedeno da je kompanija za 60 godina svog rada prevezla u Ameriku 186.827 robova, uključujući skoro 24.000 djece, dok je više od 38.000 ljudi je umrlo tokom putovanja.

Samo nekoliko mjeseci nakon što je Vilijam dobio akcije, lokacija za Kensingtonsku palatu kupljena je sredstvima koje je parlament obezbijedio novom kralju. Kralj i kraljica, Vilijam III i Meri, zatražili su od arhitekte Kristofera Rena da izgradi rezidenciju za kralja i palata je postala dom monarha koji su bili uključeni u trgovinu robljem.

Iznad statue Vilijama III danas se nalaze kraljevski stanovi, gdje žive princ Vilijam i Ketrin, kao i još tri kraljevska para, kao i park posvećen princezi Dajani, koja je ostala u Kensingtonskoj palati sa djecom nakon razvoda od Čarlsa 1996. godine.

Prilikom obilaska Kensingtonske palate, pružaju se informacije o izgradnji palate, ali nema ni pomena o umješanosti monarha u trgovinu robljem.

Jedini prikaz ropstva bila je statua izložena u Kraljičinoj galeriji.

„Bila je to bista crnca sa metalnom kragnom zakopčanom oko vrata. Godinama je taj figura opisana kao „omiljeni sluga Vilijama III“, naveo je Gardijan.

Međutim, saopšteno je da ta bista više nije u palati, jer je bila „pozajmljena drugom mjestu“.

Reakcija kraljevske porodice na objavljeni dokument

Bakingemska palata nije komentarisala dokument, ali je rekla da podržava istraživački projekat, koji je sponzorisala organizacija Istorijske kraljevske palate (HRP), o umješanosti monarhije u trgovinu robljem.

Istoričari specijalizovani za viševjekovno učešće monarhije u porobljavanju afričkog naroda oprezno su pozdravili izjavu palate, ali su rekli da je potrebno još mnogo toga da se uradi.

„Ovo je pitanje koje Njegovo Veličanstvo shvata veoma ozbiljno. Kao dio te akcije, kraljevska porodica podržava ovo istraživanje kroz pristup kraljevskoj kolekciji i arhivi,“ rekao je portparol Bakingemske palate.

HRP je partner u nezavisnom istraživačkom projektu, koji je započeo u oktobru prošle godine, a koji, između ostalog, istražuje veze između Britanske monarhije i transatlantske trgovine robljem tokom kasnog 17. i 18. vijeka.

Smatra se da je to prvi put da je Bakingemska palata javno podržala istraživanje zabrinjavajuće istorije kraljevske porodice.

Dokument koji bilježi prenos Kolstonovih akcija na Vilijama III pronašla je u arhivi dr Bruk Njuman, istoričarka sa Univerziteta Virdžinija Komonvelt, koja radi na knjizi „Kraljičina tišina“ o umješanosti britanske monarhije u ropstvo.

Ona je rekla da je prenos akcija Kolstona kralju „jasan dokaz“ o centralnoj umješanosti britanske monarhije u trgovinu robljem i značaju ropstva za bogatstvo monarhije.

„Nema sumnje da su vijekovi ulaganja u afričko ropstvo i trgovinu robljem u velikoj mjeri doprinijeli izgradnji statusa, prestiža i bogatstva današnje kraljevske porodice. Profit od trgovine robljem i od industrije izgrađene na radu porobljenih ljudi, zauzvrat je finansirao širenje carstva, koje je stvorilo ogromno bogatstvo za Britaniju i njene kraljevske porodice,“ navela je Njuman.

Prema njenim riječima, podrška monarha je napredak, ali potpuna istraga vijekovne uključenosti monarhije u transatlantsku trgovinu robljem, kao i bogatstvo koje su uzastopni monarsi akumulirali od toga, „zahtijevaće tim istraživača i forenzičkih računovođa, sa punim resursima“.

Kako podsjeća britanski list, kralj Čarls je tokom posjete Gani u novembru 2018. izrazio žaljenje zbog patnje koju je ropstvo nanijelo, opisujući to kao „užasan zločin“. U govoru narodima Komonvelta u Ruandi prošlog juna, Čarls je rekao kako Britanija mora da „prizna sopstvenu prošlost“, uključujući ropstvo, koje je nazvao „najbolnijim periodom“.

Međutim, aktivisti i predstavnici karipskih zemalja u kojima su porobljeni ljudi bili primorani da generacijama rade na plantažama u vlasništvu Britanaca, kritikovali su ga zato što je izrazio samo opštu tugu, a nije eksplicitno priznao odgovornost monarhije.

Najnovije istraživanje o umiješanosti monarhije u trgovinu robljem doktorski je projekat istoričarke Kamile de Koning, a finansirano od strane Savjeta za istraživanje umjetnosti i humanističkih nauka.

Projekat koji bi trebalo da bude završen do 2026. godine nadgledaju HRP i dr Edmond Smit sa Univerziteta u Mančesteru.

Profesor Vilijam Petigru, vodeći istraživač projekta Registar britanskih trgovaca robljem, koji je angažovan na izradi izvještaja o umiješanosti Britanije u trgovinu porobljenim afričkim ljudima, rekao je da pozdravlja činjenicu da je palata „priznala značaj“ ove vrste istraživanja.

Izvršna direktorka britanskog centra za rasnu ravnopravnost Runimed trast Dr Halima Begum, pozdravila je podršku palate, ali je istakla da je potrebna kraljevska komisija da bi se u potpunosti istražila istorija i nasljeđe ropstva i kolonijalizma.

„Takav potez bi zaista mogao da inspiriše milione britanskih građana i građana širom Komonvelta“, rekla je ona, dodajući da bi to mogao „postati isceljujući trenutak u kojem britanske institucije i sami Britanci razmišljaju o uticaju i tekućem nasleđu istorijskog rasizma u ovoj zemlji i nastavljaju da preduzimaju mjere potrebne za rješavanje posljedica na svim nivoima”.