Ljubav, slava i tragedija: Kako je afera s 22-godišnjom ljubavnicom inspirisala Pikasovu „godinu čuda“

Foto: Agencije

I jedno djelo, nastalo te 1932. godine, ide na aukciju. Ulje na platnu, ogromnih dimenzija, jedan specifičan portret iz kičice Pabla Pikasa, na kojem je ovjekovečio svoju ljubavnicu Mariju Terezu Valter, naći će se na aukciji narednog mjeseca. Slika „Nature morte à la fenêtre“, nastala te prevratničke 1932. za život španskog umjetnika, moći će da se pazari u njujorškom ogranku Kristija, na aukciji u okviru koje će takođe biti u ponudi remek-djela likovne umjetnosti nastala tokom 20. vijeka.

Pikasov portret mlađane ljubavnice procijenjen je na 40 miliona dolara, a stiže na aukciju 11. maja. Ovo je samo posljednje u nizu djela španskog umjetnika koje „idu“ na javno nadmetanje u godini kada se obilježava pet decenija Pablove smrti.

Nastala 18. januara 1932. godine „Nature morte à la fenêtre“, s početnom cijenom od četrdesetak miliona dolara, Pikasov „prikaz“ dame s kojom je imao aferu, najskuplji je od svih artefakata iz 20. vijeka koje će Kristi ponuditi imućnim kupcima u Njujorku.

O ovom djelu do sada se brinulo imanje koje se stara o zaostavštini umjetnika. I biće ovo tek treći put da će javnost biti u prilici da ga vidi. Od kada je Pikaso načinio ovaj portret, maltene je nestao iz „javnog vidokruga“. Trajalo je to čitavih pet decenija, do 1981. godine. Ulje na platnu bilo je među deset hiljada dela koje je Pablova unuka Marina Pikaso naslijedila nakon umjetnikove smrti. No, postepeno ih se „oslobađala“ kako bi finansirala svoju dobrotvornu fondaciju. I slike se domogao švajcarski trgovac umetninama Jan Kruger, a nakon njegove smrti 2008. nasljednici ovog Švajcarca riješili su da je prodaju.

Ovo djelo posljednji put viđeno je u javnosti na velikoj, veoma posjećenoj izložbi u londonskoj galeriji Tejt modern 2018. godine – „Picasso 1932: Love, Fame, Tragedy“. Sam naziv ove izložbe na najbolji način sumirao je tu Pikasovu „godinu čuda“.

– U toj čudesnoj godini Pikaso je na najbolji način pokazao sav uticaj koji je Marija Tereza imala na njega. Zahvaljujući njoj procvetala je slikareva umjetnost, od crteža, preko skulptura, do slika – izjavila je Vanesa Fusko iz Kristija za „Artnet njuz„.

Ta, 1932. po mnogima je ključna godina u Pikasovoj karijeri. Tokom 12 meseci umetnik je iznedrio više od 100 značajnih dela, uključujući i raznovrsne portrete tada 22-godišnje Valterove. Iako je mlađana Marija Tereza bila jedna od mnogih s kojima je Pablo bio, istoričari su stava da ju je nešto izdvajalo…

Nije zgoreg podsetiti da su često pisali kako je 1932. bila izuzetna godina za Pikasa, čak i za njegove, visoke standarde. Slike su odisale novim nivoom senzualnosti, i baš tada je učvrstio status najuticajnijeg umetnika tog doba. I sam je govorio kako je tada napravio neke od intimno najvoljenih dela. Portreti puni boja, nadrealistički crteži, raskošne skulpture bili su nadahnuti „rastrzanim životom“, u kojem su s jedne strane bili žena Olga i sin, a s druge strastvena ljubavna veza sa Marijom Terezom Valter, koja je bila 28 godina mlađa.

Te 1932. prevalio je pedesetu i bila je to godina likovnih „pronalazaka“ ali i promišljanja. I uplovio je, krajnje ambiciozno, u nove vode. Ali, ta čudesna godina završava se traumatično. Marija Tereza ozbiljno se razbolela nakon plivanja, izgubivši mnogo od svoje čarobne plave kose. I videlo se to na Pablovim delima.

Londonska izložba, na kojoj je slika poslednji put viđena, bila je posvećena baš toj plodnoj 1932. godini. I sva dela načinjena tad dostizala su ogromne cifre na aukcijama. Tako je još 2010. godine delo „Nude, Green Leaves and Bust“ prodato za više od 106 miliona dolara u Kristiju u Njujorku. Samo tri miliona manje izdvojeno je za još jedan portret Marije Tereze „Femme assise près d’une fenêtre (Marie-Thérèse)“ pre dve godine na istom mestu. Prošle godine „Femme nue couchée“, takođe inspirisana Valterovom, prodata je u njujorškom ogranku Sotbija za 67.5 miliona dolara.

Zanimljivo je da je litografija ovog ulja na platnu, koje sada ide na javno nadmetanje, dostupna u 500 primeraka pre dve godine „kolala“ po zatvorenim, malim aukcijama. I tada je jedan primerak litografije otišao za gotovo 2.500 dolara.

Pablo Pikaso je u vrijeme kad se spanđao s Valterovom bio oženjen ruskom balerinom Oglom Kohlovom, sa kojom je dobio sina (i unuku Marinu), a život je pre pet decenija okončao uz drugu suprugu Žaklin Rok. Naravno, obe je varao, ali jedna od ljubavnica – ne računajući Doru Mar – bila je, kako legenda kaže, naročito bitna u njegovom životu, Marija Terez Valter.

Prelijepa plavuša bila je maloljetna kada su se upoznali, dok je njemu bilo 46 godina, zbog čega su krili potonju aferu. Uz Žaklin, Mari je bila najduža veza u njegovom životu i prava muza. Sa njom je 1935. godine dobio i vanbračnu kćerku Maju Vidmajer Pikaso, potom i unuku Dijanu. Iako će se život Pikasove muze završiti tragedijom, jer se 1977. godine objesila, danas se njena statua nalazi na slikarevom grobu…