Evropa skreće radikalno udesno, populistički talas preplavio kontinent

Foto: Agencije

Od sadašnje krize profitiraju prije svega one političke snage koje su i inače protiv migranata i stranaca u svojim društvima. Desničarski političari širom Evrope iskoristili su nemire za stvaranje ili dodatno pojačavanje antiizbjegličkog i migrantskog raspoloženja na društvenim mrežama i za pozivanje na restriktivniju useljeničku politiku. U Njemačkoj, Mađarskoj, Poljskoj, Švedskoj i Italiji, desne snage su u posljednje vrijeme doživjele značajan porast popularnosti, piše Jutarnji list.

‘Klasičan rasistički diskurs‘

U brojnim raspravama u Francuskoj fokus se stavlja na migrantsko porijeklo mnogih protestanata. Lider desničarske stranke Rassemblement National, Jordan Bardella, govori o “brutalizaciji društva kao posljedici potpuno sulude useljeničke politike”.

TV komentator Jean Messiha, poznat po svojim desničarskim ekstremističkim stavovima, čak je pozvao na donacije za porodicu osumnjičenog napadača protiv kojeg se vodi istraga za ubistvo s predumišljajem. Apel se brzo proširio Evropom putem društvenih mreža, a u kampanji su već učestvovali desetine hiljada ljudi i dosad je prikupljeno više od 1,2 miliona evra. S druge strane, predstavnici francuskih predgrađa (banlieues) ili akteri civilnog društva rijetko se čuju u raspravama i izvještajima.

“Migracija se prikazuje kao glavni problem ovog nasilja”, kaže za DW Cihan Sinanoglu iz Njemačkog centra za istraživanje integracije i migracija (DeZIM).

“Nasilje i društvena dinamika su etnicizirani i dovode se u vezu s migracijom. To je klasičan rasistički diskurs”.

Kompletan desni spektar uključen

I u Njemačkoj se vode rasprave s fokusom na migracije i to ne samo s pozicija ekstremne desnice, kaže Sinanogluu: “Taj diskurs se proteže kroz desničarske, desnokonzervativne pa sve do klasično konzervativnih pozicija. Migracija se u biti povezuje s nasiljem i prijetnjama javnom redu”.

I Bijan Djir-Sarai, glavni sekretar liberalne stranke (FDP) u Njemačkoj, uključuje se u taj diskurs: “Nekontrolisano useljavanje i enormni deficiti u politici integracije prijetnja su unutrašnjoj sigurnosti”, rekao je on – i dobio aplauz od tradicionalno vrlo konzervativne bavarske Hrišćansko-socijalne unije (CSU).

Taj se narativ širi i društvenim mrežama. Hashtagovi poput #Francehasfallen (Francuska je pala) sadrže rasističke komentare i govor mržnje protiv izbjeglica ili francuskih useljenika, ponekad koristeći lažne slike ili videozapise. A desničarski populistički mediji pišu o “pobuni migranata” i protestanata koji navodno slijede šerijatski zakon.

Poslanici njemačke desničarske stranke Alternativa za Njemačku (AfD) na društvenim mrežama pozivaju na “oštru akciju” policije i sudova u susjednoj Francuskoj. Rasprava se odvija u trenutku kad AfD prvi put daje gradonačelnika s punim radnim vremenom i u anketama dobiva podršku oko 20 posto građana.

Nema konteksta, samo osude

U mnogim zemljama srednje i istočne Evrope i bez zbivanja u Francuskoj često se i agresivno agitovalo protiv izbjeglica, a sad je dobijen novi podsticaj. Tako je na primjer poljski premijer Mateusz Morawiecki iskoristio situaciju da podstakne raspoloženje protiv pakta o migraciji koji je predložio EU.

A tu je i mađarski premijer Viktor Orban, koji godinama vodi politiku usmjerenu protiv izbjeglica i migracija. Prošloga ljeta šokirao je izjavama o “mješancima”, “poplavi koja prijeti Evropi” i navodnoj “promjeni stanovništva u Evropi” – sve formulacijama koje su poznate iz ekstremno desnog spektra, piše Deutsche Welle.

I Hirado, glavna informativna emisija mađarske državne televizije MTVA, izvještava o protestima od njihovog početka, ali bez davanja pozadine te destruktivnosti. Gotovo da nema ni riječi o socijalnoj situaciji migrantske populacije u predgrađima francuskih velikih gradova ili rasizmu kojem su mnogi od njih svakodnevno izloženi. Čak se i povod za sadašnje nerede, smrtonosni hitac policajca u nenaoružanog mladića alžirskog porjekla, spominje samo usputno. Jedna od Hiradovih raširenih teza je da ako čak i bogata Francuska ne uspijeva svojom migracijskom politikom, useljavanje u siromašnije zemlje sigurno neće funkcionisati.

Dvije strane društva?

Za talijanskog političara Nicolu Moltenija, člana desničarske stranke Lega, nemiri u Francuskoj su “dokaz neuspjeha nekontrolisanih migracija i upozorenje ostatku Evrope”. A i političari u Belgiji te Velikoj Britaniji zastupaju slične teze.

Sve ove izjave temelje se na sličnim mehanizmima, kaže Sinanoglu: “Ti mladi ljudi služe drugima i da sebe opišu i definišu: s jedne strane civilizovani Francuzi, a s druge strane nasilni mladići – migrantskog porijekla koji prijete javnom redu. A taj ‘red‘ mora biti zaštićen po svaku cijenu”, kaže sociolog.