Zašto je nova američka bezbjednosna strategija značajna za Zapadni Balkan? (VIDEO)

Foto: Agencije

Strategija jasno poručuje – nema daljeg širenja NATO-a, neophodno je obnoviti strateške odnose sa Rusijom, a Evropska unija, kako navode, mora ozbiljno da se reformiše ili joj prijeti nestanak. U dokumentu se praktično i ne pominje zapadni Balkan kao izvor kriza, a naglašava se i potreba nemiješanja u unutrašnja pitanja država. Analitičari u Republici Srpskoj ocijenili su da je riječ o velikoj promjeni koja u potpunosti potvrđuje politike koje vodi rukovodstvo Srpske.

Nema više širenja NATO-a, sa Rusijom treba graditi strateške odnose a Evropska unija mora da se dovede u red inače joj prijeti nestanak. To je ukratko poruka nove bezbjednosne strategije koju je objavila Bijela kuća, a koja donosi potpuni zaokret u spoljnoj politici i kada je riječ o regionu zapadnog Balkana, jer se naglašava potreba nemiješanja u unutrašnje probleme pojedinih država.

"Zalažemo se za suverena prava država, protiv podrivanja suvereniteta koje sprovode najintruzivnije nadnacionalne organizacije, i za reformu tih institucija kako bi one pomagale, a ne ometale državni suverenitet i unapređivale američke interese. Okončanje" percepcije i sprečavanje pojave NATO-a kao saveza koji se trajno širi.

Ove poruke u potpunosti idu u prilog poziciji Republike Srpske, kažu analitičari. Politika Srpske, koja se zasniva na očuvanju dejtonskih nadležnosti, sada se pokazuje usaglašenom sa ključnim smjernicama koje je objavila administracija u Vašingtonu.

- Možemo reći da je relaksiranje situacije po pitanju novih odnosa i da Republika Srpska treba da insistira na politikama koje je dosad vodila – smanjenje nadležnosti kancelarije visokog predstavnika do njenog potpunog ukidanja, insistiranje na donošenju dogovora između naroda i entiteta u BiH, ne članstvu u NATO i evropskom putu, ali ne pod uslovom mijenjanja vrijednosti, jer se zalažu za očuvanje tradicionalnih vrijednosti - kaže Lučiano Kaluža stručnjak za međunarodne odnose.

Sličnu analizu daje i David Bilbija, austrijski političar srpskog porijekla, koji naglašava da su stavovi Vašingtona i Republike Srpske — na istoj liniji.

- Što se tiče stava u vezi sa neširenjem NATO-a, ovo je pozicija koja veoma odgovara stavovima rukovodstva Republike Srpske, jer politički vrh Republike Srpske dugo zahtijeva vojnu neutralnost i protivi se putu BiH u NATO. Najvažnije kritike EU u dokumentu Strategija tvrdi da EU i drugi "transnacionalni entiteti" podrivaju političku slobodu i suverenitet država nameću migracione politike koje izazivaju sukobe, podstiču demografski pad i gubitak nacionalnih identiteta. Ovo takođe odgovara stavovima Republike Srpske, koja se svojim politikama bori protiv ovakvih pojava - smatra Bilbija.

Strategija posebno naglašava da je jedan od ključnih američkih interesa što skorije zaustavljanje rata u Ukrajini i stabilizacija odnosa sa Rusijom — što je jasan signal da Vašington pravi novi geopolitički raspored snaga. Pravnik Milko Grmuša ističe da je riječ o najznačajnijem dokumentu u posljednjih pola vijeka.

- Samim tim su poslali poruku da ni NATO više nije relevantan. Šta jeste relevantno, jeste relevantno partnerstvo Sjedinjenih Država, Evrope, suverenih država i nacija i Rusije u jednom takmičenju sa globalnim jugom, odnosno demografskim pritiskom globalnog juga koji, ako sjever ne odgovori kako treba, može potpuno promijeniti zemaljsku kuglu. I u tom smislu je važno da Banja Luka razumije te poruke, da čitava regija razumije te poruke. Mislim da dolazi vrijeme da svi faktori u Banjoj Luci razumiju da je ovo možda civilizacijska i politička šansa koja nam se neće ponoviti u narednih pedeset, sto godina - ističe Milko Grmuša pravnik.

Dok Banja Luka pažljivo prati signale i usklađuje svoje diplomatske aktivnosti, političko Sarajevo — sudeći po reakcijama ili njihovom izostanku — u novom rasporedu ne nalazi svoje mjesto.

- Rekao bih da se političko Sarajevo ne snalazi u novim geopolitičkim kretanjima, dok za razliku od njih rukovodstvo Republike Srpske itekako se dobro snalazi u novim geopolitičkim kretanjima i gradi dobre međunarodne odnose - naveo je Aleksandar Goganović zamjenik ministra odbrane u Savjetu ministara.

Stručnjaci ocjenjuju da je ovo prvi put da Sjedinjene Države na ovakav način priznaju ograničenja politici širenja NATO-a, kritikuju stanje u Evropskoj uniji i traže povratak suvereniteta država — što je u direktnoj saglasnosti sa stavovima Republike Srpske. Otuda i svojevrstan muk Sarajeva, jer ovakav stav najmoćnije države svijeta u političkoj čaršiji niko nije očekivao.

Pogledajte video!